Nghề ngoại tuyến

Theo dõi phóng sự “Đời Kiều Nữ” trên báo Tuổi Trẻ gần một tuần qua, thấy lòng bồi hồi. Bồi hồi không phải vì số phận của các kiều nữ được đề cập trong loạt phóng sự đó, mà là vì … tác giả bài viết. Tôi không quen cô ta, thậm chí không biết, nhưng khi tôi đọc, tôi cảm được các vất vả mà cô ta trải qua trong quá trình thâm nhập, cảm được các nguy cơ rình rập quanh cô trong quá trình tác nghiệp. Đơn giản vì tôi đã từng như thế.

Viết về các kiều nữ trong môi trường trác táng như thế, thì chính tôi cũng đã từng viết cách đây hơn 15 năm (năm 1993 thì phải). Khi đó, tôi sung sướng hơn cô nhiều, vì tôi đóng giả một khách làng chơi. Những mảng tăm tối của cuộc sống, được các nhân viên ngoại tuyến như cô, bóc tách ra, lột trần ra, đưa lên mặt báo cho mọi người đọc, để cảm thông, để thấu hiểu và để làm phong phú hơn tính đa dạng của các chủ đề khô khan trên báo.

Cuộc sống có các những gam màu tươi sáng, nhưng cũng có quá nhiều mặt tối u ám mà một người bình thường khó có thể nhận biết được, các phóng viên ngoại tuyến đã rọi ánh sáng vào các mặt tối đó, một phần hoặc tất cả, để công luận có thể phán xét, đánh giá và kết tội hoặc nhân văn hơn một chút là cảm thông, chia sẽ. Và dù công luận có trạng thái cảm xúc như thế nào, thì tầm quan trọng của họ vẫn còn đó, vì các công cụ và kỷ năng báo chí truyền thống không thể nào làm được một cách chân thật nhất.

Một nhân viên ngoại tuyến, nhận nhiệm vụ điều tra về một thế giới ngầm trong lòng thành phố, anh ta phải làm gì? Anh ta sẽ ăn ngủ trong cái thế giới phi pháp đó như là một phần của nó. Anh ta sẽ là du đãng, là tay chơi thực thụ, thậm chí phải hít cả heroin như một con nghiện để lấy được lòng tin của các thành viên trong thế giới đó. Anh ta phải đánh đổi cả con người thật để trở thành một kẻ hoàn toàn xa lạ với chính anh ta, chỉ với một mục đích duy nhất là hoàn thành nhiệm vụ.

Được mất trong nghề này, thật khó để đo bằng các thang vật chất thông thường, vì những vinh quang từ công việc của họ chỉ có thể được cảm nhận qua cái nhìn thiện cảm của cấp trên, của đồng đội và chỉ vậy. Họ cũng chỉ nhận được các khoản lương bổng như một nhà báo bình thường khác không hơn, đôi khi họ cũng nhận được những khoản thưởng vì tính chất nguy hiểm trong công việc của họ. Những khoản thưởng này thường mang tính cảm tình và đột xuất nhiều hơn là các quy chế đã lập sẳn.

Vinh quang nào cũng có mặt trái của nó, và mặt trái vinh quang cũng được xem là một cái “được” của họ. Thử nghĩ xem, nếu một người quen nào đó, nhìn thấy cô phóng viên ấy đang ngã ngớn trong vòng tay của một người đàn ông trong quán bar, họ sẽ nghĩ gì? Chưa kể đến cha mẹ cô ấy, không bậc cha mẹ nào muốn con cái mình đi làm trò mua vui cho người khác cả. Những xung đột phát sinh, của cô và gia đình, của cô và dư luận, của cô và người yêu sẽ được giải quyết thế nào? Im lặng chịu đựng, chắc chắn thế. Sự im lặng uất ức đó chính là một phần vinh quang của nghề ngoại tuyến vậy.

Như anh bạn kia, phải dọn đi nơi khác ở, tránh liên lụy cho người thân, tránh điều tiếng cho gia đình. Nhưng anh ta cũng đã chết lặng khi gia đình người yêu cấm tuyệt anh ta bén mảng đến gần con gái họ, và cả chính cô người yêu cũng cự tuyệt anh ta dù họ đã định một đám cưới cho ngày mai. Im lặng trong uất ức và khổ đau chỉ với lời biện bạch duy nhất “Anh không phải thế”. Cũng may cho anh ta là cô ấy đã kịp hiểu ra và càng yêu anh hơn nữa. Chính động lực đó đã giúp anh hoàn thành nhiệm vụ dù có đôi khi nguy hiểm cận kề.

Chúng ta, khi cầm tờ báo trên tay, đọc xong một loạt phóng sự điều tra, chúng ta đánh giá, bình luận, nhận xét, thương cảm v.v… đủ mọi cảm xúc của tất cả độc giả. Loạt phóng sự chấm dứt, họ cũng quên mau với quan điểm “báo mà”, ít ai nhớ đến người đã xã thân để thâm nhập tìm thông tin viết bài cho đúng với tuyên ngôn báo chí là TRUNG THỰC. Ít ai nghĩ đến những hy sinh thầm lặng mà một phóng viên ngoại tuyến phải chịu để tôn vinh hai từ TRUNG THỰC đó. Những hy sinh đó không chỉ là tim óc, là tâm huyết, là nhiệm vụ, mà còn có cả mồ hôi, nước mắt và thậm chí cả máu nữa.

Xin ngã mũ kính trọng chào.

13/8/2010

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s