Ký ức về những trận đánh… của cha.

Với những người lính, nhất là những người trực tiếp cầm súng, thì ký ức về mỗi trận đánh, với họ, có lẽ là những ký ức khó quên nhất. Họ kể lại từng chi tiết trong mỗi trận đánh mà họ tham dự, cho dù nó đã xảy ra cách đây hàng nhiều chục năm. Họ kể chi tiết đến nổi như nó mới vừa xảy ra hôm qua vậy. Lý do vì sao ký ức đó đọng lại trong họ lâu như vầy? Câu trả lời chắc chưa có ai tìm hiểu hay nghiên cứu, nhưng tôi, cũng là một thằng lính, tôi có câu trả lời của riêng mình. Đơn giản là cảm giác “thoát chết” thật là khó quên.

Cha tôi cũng vậy, ông cũng từng cầm súng, dù ở bên kia chiến tuyến, nên ông cũng có những “ký ức chiến trường” của riêng mình. Lúc còn khỏe mạnh, khi gặp bạn cũ, nhất là bạn lính, ông cũng hay nói về những trận đánh mà ông tham gia cùng họ, những lần thoát chết, những cuộc tháo chạy và những người ngã xuống… Những lúc ấy, tôi thấy mắt ông chợt sáng lên một vẽ tự hào, cho dù là sau đó là sự bùi ngùi tràn ngập. Có cái gì đó rất khó hiểu trong cái hào hứng tự hào đó, còn cái bùi ngùi của một “phía bại trận” thì tôi không dám lạm bàn.

Cha tôi yêu nhạc Trần Thiện Thanh (cả tôi cũng thế), nhất là nhạc lính. Mà cũng hay thật, khi tôi tại ngũ, cất lên một bài hát lính của Trần Thiện Thanh, tôi lại không thấy nó viết cho “lính Cộng Hòa”, mà cho chính những ai mang đời binh nghiệp. mà thôi, việc này khá tế nhị, không nên bàn tán ở đây, vì dù sao nó cũng chỉ cảm giác cá nhân của riêng tôi, chứ không phải thị hiếu đại trà. Việc chính trị, không phải chuyện của tôi. Tôi chỉ cảm thụ bài hát nào đó theo cách của riêng mình. Hay, dở chỉ đơn giản như thế.

Có một bài hát viết về những trận đánh, mà cha tôi vẫn thường hay ê a trước đây, bài này không phải của Trần Thiện Thanh, mà của Trịnh Công Sơn, bài ‘Tình ca của người mất trí”. Bài ca viết về những trận đánh đẫm máu, mà báo chí Sài Gòn lúc đó hay loan tin. Những trận đánh trong bài hát đó, có trận cha tôi tham chiến, có trận không, nhưng có lẽ đó là bài hát mà cha tôi ấn tượng nhất trong dòng nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn.

Khi tôi làm bài thơ “Gia tài của… Trịnh (phản chiến)”, đã có người hỏi tôi “anh biết tất cả những bài hát đó à?”. Không tin, họ bắt tôi hát thử, và tôi đã hát mỗi bài vài đoạn. Tôi cũng không hiểu tại sao mình lại “ngốc nghếch” như thế, chắc có lẽ, tôi vẫn còn bị ám ảnh về lời bình phẩm của một “bè” (không phải bạn nhé). “Ổng biết gì về nhạc Trịnh đâu, để như thế, để cũng sành điệu như ai”. Hôm qua, tôi hát “Tình ca của người mất trí “ cho cha tôi nghe, tôi hối hận khi thấy ông khóc, cảm xúc mạnh không có lợi cho sức khỏe của ông lúc này. Tôi thương ông quá và hối hận nhiều.

Hôm nay, tôi viết lại nguyên tác “Tình ca của  người mất trí” , với các chú giải về các trận đánh trong đó, để tặng cha tôi, và cũng xem ra mình am hiểu.

TÌNH CA CỦA NGƯỜI MẤT TRÍ – TRỊNH CÔNG SƠN

Tôi có người yêu chết trận Plei-me
Tôi có người yêu ở chiến khu D
Chết trận Đồng Xoài, chết ngoài Hà Nội
Chết vội vàng dọc theo biên giới .
Tôi có người yêu chết trận Chu-prong
Tôi có người yêu bỏ xác trôi sông
Chết ngoài ruộng đồng, chết rừng mịt mùng
Chết lạnh lùng mình cháy như than .

ĐK
Tôi muốn yêu anh, yêu Việt Nam
Ngày gió lớn, tôi đi môi gọi thầm
Gọi tên anh, tên Việt Nam
Gần nhau trong tiếng nói da vàng
Tôi muốn yêu anh, yêu Việt Nam
Ngày mới lớn, tai nghe quen đạn mìn
Thừa đôi tay, dư làn môi
Từ nay tôi quên hết tiếng người .

Tôi có người yêu chết trận A-sao
Tôi có người yêu nằm chết cong queo
Chết vào lòng đèo, chết cạnh gầm cầu
Chết nghẹn ngào mình không manh áo .
Tôi có người yêu chết trận Ba-Gia
Tôi có người yêu vừa chết đêm qua
Chết thật tình cờ, chết chẳng hẹn hò
Không hận thù nằm chết như mơ .

Vào đầu những năm 1960, chiến tranh đã diễn ra tại Việt Nam, nhưng những cuộc chiến tranh này giới hạn ở chiến tranh du kích, vì vậy số lượng người chết tương đối ít. Tuy nhiên, kể từ giữa năm 1960, quân đội chính thức bắt đầu chiến đấu và những nạn nhân chiến tranh gia tăng một cách nhanh chóng. Những tên riêng được kể ra đây chủ yếu là những địa danh, những nơi này đã xảy ra những cuộc chiến đấu giữa quân đội chính thức của miền Nam Việt Nam và quân đội của Mặt trận giải phóng, nói cách khác, những cuộc chiến giữa những người Việt Nam. Để biết có bao nhiêu tên riêng này vang lên bên tai của những người Việt Nam trong thời kỳ này, chúng ta hãy tìm hiểu nguồn gốc lịch sử của những địa danh này:

1). Trận Pleime: Pleime là một địa điểm ở vùng cao nguyên miền Trung, cách phía Nam Pleiku khoảng 40 km, thuộc tỉnh Gia Lai ngày nay. Tại đây đã có một căn cứ của quân đội đặc biệt của miền Nam Việt Nam. Ngày 19/10/1965, căn cứ này đã bị bao vây bởi quân đội của MTDTGP và trong vòng hơn 8 ngày, 400 người dân tộc thiểu số, 800 lính miền Nam Việt Nam và 12 cố vấn Mỹ đã bị vây chặt tại đây trong khi chờ đợi tiếp cứu của quân đội Mỹ được đưa đến từ Quy Nhơn bằng trực thăng.

2). Chiến khu “D”: Đây là một khu vực ở sâu trong rừng trải dài từ phía Bắc Saigon đến biên giới Campuchia. Quân đội Nam Việt Nam đã thực hiện kiên trì chiến dịch diệt sạch, nhất là vào năm 1966, nhưng những cuộc đối đầu này thường không thành công với quân du kích trong rừng, họ thường bị tổn thất nặng nề về người, khi truy kích quân ở sâu trong rừng.

3). Trận Đồng Xoài: Đồng Xoài là một thành phố gần chiến khu “D”, cách phía Bắc Sài Gòn khoảng 90 km, nay thuộc tỉnh Bình Phước . Từ ngày 10 đến 13/6/1965, quân đội MTDTGP đã tấn công một doanh trại của lực lượng đặc biệt và khu vực của bộ tham mưu của quân đội Nam Việt Nam. Trận đánh này tổn thất rất nặng nề, đã làm chết 900 lính của quân đội miền Nam Việt Nam và gần 1000 lính của MTDTGP.

4). Hà Nội: Cái tên này không minh chứng điều gì khác hơn là nạn nhân của cuộc oanh tạc của Mỹ ở miền Bắc, bắt đầu từ năm 1965 và xảy ra ở thủ đô kể từ tháng 6/1966. Với chiến dịch Rolling Thunder kéo dài từ 1966 đến 1969, đã có hơn 300,000 lượt máy bay đi đến vùng trời miền Bắc Việt Nam thả xuống 860,000 tấn bom, giết chết 52,000 thường dân.

5).Dọc biên giới: Biên giới ở đây có thể là biên giới Campuchia hoặc Lào. Đặc biệt, biên giới làm cho người ta nghĩ đến vùng chiến khu “C” hay “Tam giác sắt” trải dài từ tỉnh Tây Ninh đến biên giới Campuchia. Đã có rất nhiều chiến trận ác liệt diễn ra ở sâu trong rừng, nhất là vào năm 1966 và 1967.

6). Trận Chuprong: Chuprong ở thung lũng Ladrang, cách phía Tây nam Pleiku khoảng 30 km. Trận thung lũng Ladrang diễn ra ngay sau trận Pleime, và các cuộc chiến đấu kéo dài trong một tháng kể từ tháng 10 – 1965, rất là ác liệt và quân đội miền Bắc phải trả giá cho lần xuất hiện đầu tiên là 1,500 người tử vong.

7). Trận Asao: Asao nằm gần biên giới Lào, ở cao nguyên miền Trung, thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế ngày nay, cách Đông Nam Thành phố Huế khoảng 40 km. Nơi này không xa vùng Khe Sanh nổi tiếng, đã có một cuộc tấn công của quân đội miền Bắc Việt Nam vào căn cứ của Mỹ – Nam Việt Nam vào 8-3-1966, buộc họ phải rút quân vào ngày thứ ba của cuộc tấn công.

8). Trận Ba Gia: Ba Gia cách phía Tây thị xã Quảng Ngãi 5km (nay thuộc huyện Sơn Tinh), là nơi xảy ra trận đấu ác liệt vào năm 1965.

Thực tế, bài hát này không có sự phân biệt giữa hai phe đối nghịch nhau. Người chết ở Hà Nội sẽ là người phía Bắc, và những người bị giết trong các trận đánh khác nhau có thể là những người lính của miền Nam Việt Nam nhưng cũng có thể là người của Mặt trận dân tộc giải phóng, hoặc của quân đội miền Bắc. Ở đây, chúng ta nhận thấy tinh thần của từ da vàng là ở chỗ để hiểu rằng tất cả những người Việt Nam đều là những đồng bào có cùng chung một nguồn gốc. Khi người ca sĩ hát “tôi yêu Việt Nam”, đó không phải là anh yêu Việt Nam Cộng Hòa, cũng chẳng phải Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa mà là một nước Việt Nam có chung một tiếng nói của những người da vàng: người Việt Nam. Đó là một bài hát chống chiến tranh dành cho tất cả những người Việt Nam, một bài hát không phải là Quốc Gia cũng chẳng phải là Cộng Sản, mà đơn giản là một bài hát tố cáo chiến tranh. Do đó, cũng như tất cả những bài hát phản chiến khác của Trịnh Công Sơn, hai phe đối nghịch nhau không ưa bài hát này, vì mối quan tâm của họ là đẩy được nhiều người ra mặt trận. Nhưng trên thực tế, những người lính trong hai chiến tuyến đều muốn nghe bài hát này vì bài hát là người phát ngôn của họ, bài hát phản ánh đúng những điều họ suy nghĩ. Và người dân, có cảm tình với quốc gia hay cộng sản cũng đều thích nghe bản nhạc với cùng một xúc cảm như nhau.

Sự khéo léo của tác giả ở bài hát này là diễn tả lời nói của một người điên để thể hiện chính họ, tất cả những người Việt Nam đã mất đi những người thân yêu của họ. Với hàng loạt danh từ riêng được biết đến trong tính thời sự, cho thấy hiệu quả của chủ nghĩa hiện thực, với người đàn bà điên này có khả năng nói tất cả những điều mà bà ta muốn nói, bài hát này thành công là ở chỗ tiếng kêu than, ở vị trí của người dân, điều này đã được che dấu sau chủ nghĩa anh hùng của những chiến sĩ chết cho tổ quốc.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s