Thơ tại sao mà làm ra?

Giữa lúc nhiều nhà thơ (chuyên nghiệp lẫn tài tử) đua nhau làm mới thơ, “lạ hoá” thơ nào hậu hiện đại, nào tân hình thức… thì mấy câu thơ rất đổi đời thường như một sự buột miệng, một tiếng thở dài, một lời tự nhủ của nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương có vẽ như… lạc điệu mà Tết này bỗng xuất hiện hàng loạt trên lịch, trên thiệp xuân, trên agenda và cả trên thư pháp các loại với đủ mọi chất liệu đá, cát, gương, giấy, lụa… không khỏi làm cho ta phải ngạc nhiên! Có chút gì đó tréo ngoe trong thi phú buổi này chăng?
Còn gặp nhau thì hãy cứ vui
Chuyện đời như nước chảy hoa trôi
Lợi danh như bóng mây chìm nổi
Chỉ có tình thương để lại đời
(Tôn Nữ Hỷ Khương)

Và cứ thế, nhẹ nhàng như một lời tâm sự, thong thả như một tiếng thì thầm, những lời tuồn tuột từ đáy long, có vẽ gì đó như một giật mình, thảng thốt, bùi ngùi trong những buổi hàn huyên giữa những bạn bè gần xa. Thơ như nói, như chẳng hề có chút đẽo gọt, dụng công, tô màu… – tạm gọi là “thơ như nói” – cũng đã có từ xa xưa:
Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người tới chốn lao xao

(Nguyễn Bỉnh Khiêm)

Làm sao mà những câu “thơ như nói” đó rung động lòng người, khiến người ta giật mình đánh thót, mà ngộ, ai cũng nhớ, cũng thuộc và mỗi khi có dịp thì lẩm nhẩm như một câu kinh niệm.
Thì ra giữa thời buổi trái đất chỉ còn là một hòn bi xanh, một “thế giới phẳng” nhỏ xíu trong cái túi đựng laptop, mọi chuyện trên trời dưới biển gì cũng mồn một trước mặt, truyền thong đa phương tiện tràn ngập đến không còn chút thong dong, người người vẫn thấy nhau qua webcam, vẫn “thơn thớt nói cười” với nhau mà hình như chẳng bao giờ gặp nhau
Rồi hình như người ta bỗng sực nhớ, bỗng ngộ ra, bỗng cảm nhận sờ sờ trước mắt cơn đại hồng thuỷ sẽ ập tới vì trái đất nóng lên, con người đua nhau huỷ diệt thiên nhiên, môi trường sống của mình, để rồi đâu đâu cũng thấy “những cảnh sửa sang tầm thường giả dối/ hoa chăm cỏ xén lối phẳng cây trồng” (Thế Lữ) với dừa giả, cau giả, hoa giả, đồi giả, núi giả…!

Thú vị là những câu thơ dung dị đó của Tôn Nữ Hỷ Khương được người người thuộc long, buột miếng nói ra… đến nổi người viết thiệp cũng viết, in lịch cũng in, đục đá cũng đục… mà chẳng cần biết tác giả là ai. Trộm nghĩ chắc chẳng bao lâu nữa nó sẽ trở thành những câu ca dao như “Trèo lên cây bưởi hái hoa/ Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân…” bởi thế hệ nào mà chẳng có người trèo lên cây bưởi, thế hệ nào mà chẳng có người kêu lên: “Còn gặp nhau…”?

Có lẽ Tôn Nữ Hỷ Khương mang cái gene của thân phụ, cụ Ưng Bình Thúc Giạ. Những câu hò “Chiều chiều trước bến Văn Lâu/ ai ngồi ai câu/ ai sầu ai thảm/ ai thương ai cảm/ ai nhớ ai mong/ thuyền ai thấp thoáng bên sông/ đưa câu mái đẩy chạnh lòng nước non…” nhiều người vẫn thuộc mà vẫn tưởng là một khúc hát dân gian, chẳng nhớ tác giả là ai! Cụ Ưng Bình cũng viết nên những câu thơ tưởng như một lời nói bình nhật:
Thuở ra sân khấu không làm rộn
Khi hạ vai tuồng ít hổ ngươi!

Để nói về thuở làm quan của mình. Hay:
Biết đủ dầu không chi cũng đủ
Nên lui đã có dịp thì lui

Lúc ung dung trở gót từ quan

Do đâu mà những câu thơ của nhiều ngàn năm trước trong Kinh Thi vẫn làm lòng ta xao động? Ấy là vì nó nói từ nỗi lòng, “thốn tâm thiên cổ”, nên dù được viết với bất cứ dạng ngôn ngữ nào, hình thức nào thì cái hồn của thơ vẫn là cái cảm xúc nhân tình. Hư Chu, ngàn năm trước viết lời tựa cho Kinh Thi đã nói: Thơ tại sao mà làm ra? (Thi hà nhi chi tác dã). Để rồi trả lời vì nó là một tiếng kêu của cõi lòng.

3 thoughts on “Thơ tại sao mà làm ra?

  1. CÒN GẶP NHAU
    Tôn Nữ Hỷ Khương
    Còn gặp nhau thì hãy cứ vui
    Chuyện đời như nước chảy hoa trôi,
    Lợi danh như bóng mây chìm nổi
    Chỉ có tình thương để lại đời.

    Còn gặp nhau thì hãy cứ thương
    Tình người muôn thuở vẫn còn vương,
    Chắt chiu một chút tình thương ấy
    Gửi khắp muôn phương vạn nẻo đường.

    Còn gặp nhau thì hãy cứ chơi
    Bao nhiêu thú vị ở trên đời,
    Vui chơi trong ý tình cao nhã
    Cuộc sống càng thêm nét tuyệt vời.

    Còn gặp nhau thì hãy cứ cười
    Cho tình thêm thắm, ý thêm tươi
    Cho hương thêm ngát, đời thêm vị
    Cho đẹp lòng tất cả mọi người.

    Còn gặp nhau thì hãy cứ chào
    Giữa miền đất rộng với trời cao,
    Vui câu nhân nghĩa, tròn sau trước
    Lấy chữ chân tình gửi tặng nhau.

    Còn gặp nhau thì hãy cứ say
    Say tình, say nghĩa bấy lâu nay
    Say thơ, say nhạc, say bè bạn
    Quên cả không gian lẫn tháng ngày.

    Còn gặp nhau thì hãy cứ đi
    Đi tìm chân lý – lẽ huyền vi
    An nhiên tự tại – lòng thanh thản
    Đời sống tâm linh thật diệu kỳ.

    Khi vui luôn có nhau trong tình tri kỷ. Lúc buồn cũng có nhau trong tình tương ái tương thân, nói với nhau những lời yêu thương dịu ngọt, cho nhau những nụ cười, những niềm vui, những ngọt bùi, để khi theo quy luật tự nhiên, luật vô thường, mọi vật đều có thể mất đi, thì “chỉ có Tình Thương để lại đời!”. (GSTS Trần Văn Khê)

  2. Chính vì “thơ là tiếng kêu của cõi lòng, là cảm xúc của nhân tình” nên tôi thiết nghĩ chúng ta không nên đánh giá cụ thể về một bài thơ nào đó. Bởi muốn cảm nhận 1 bài thơ, 1 ý thơ, 1 giọng thơ, đôi khi cần có sự tương đồng cảm xúc, tương đồng nhân sinh quan của người đọc và tác giả. Nhiều bài thơ là tâm đắc của người này, nhưng chưa chắc đã thuyết phục được người kia. Vì vậy để đạt được đến độ “thốn tâm thiên cổ” thật không phải dễ dàng gì.
    Tuy nhiên chúng ta vẫn viết, dù chỉ là viết cho riêng mình. ^^

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s