Cafe và… vùng trời ký ức

Tôi lớn lên cùng… quán café. Nói ra thì nghe có vẽ kỳ dị nhưng sự thật là thế. 14 tuổi phì phèo những hơi thuốc lá đầu tiên, tôi cũng quen với mùi cà phê từ đó. Và dĩ nhiên, những ngôi quán không tên hoặc nổi danh, vạ vật bên đường hoặc sang trọng máy lạnh đều đã trở thành “nhà” của tôi, và của các bạn tôi, một thế hệ Sài Gòn ít nhiều khác biệt với các thế hệ trước và sau nó. Thế hệ của chúng tôi, buồn bả và mơ mộng, chọn quán để sống và lớn lên. Để lưu giữ những tâm cảm Sài Gòn.
Trong mỗi chúng tôi đều có một Sài Gòn của chung, âm ỉ cháy như một que diêm vĩnh cửu. Nó vĩnh cửu, là nhờ… quán café.
Quán là nơi tụ tập của thế hệ tôi, để rồi mỗi khi rời xa, café Sài Gòn lại hiện lên như một hình phạt. Tôi đã hứng chịu nhiều lần hình phạt ấy, khi ở Hà Nội, ở Huế, ở Kontum, ở miền Tây Nam bộ, và khi ở Thượng Hải, ở Bangkok, ở Phnom Penh…

Quán café là nơi lần đầu trong đời, tôi chứng kiến gương mặt rũ rượi của tình yêu. Đấy là một trong những ngôi quán xập xệ ven đường Tô Hiến Thành, quận 10, bên con kênh nước đen với hàng dừa tơi tả, mà chúng tôi – những đứa con trai biết yêu lần đầu – gọi là Hawaii của mình. Ở đây, nhạc mở oang oang từ máy cassette như để át đi những câu hỏi u uất của tình nhân. Nơi đó là chốn hẹn của những đôi tình nhân phần lớn là vụng trộm. Phần lớn là bất thường, phần lớn mang gương mặt rũ rượi.

Dãy café ở cư xá Bắc Hải rất thịnh vượng vào những năm 80. Nhiều quán núp dưới lớp áo lành mạnh “Nhà văn hoá phường” để nhạc hải ngoại đủ loại, chen Bảo Yến Gò Công thành một selection khá độc đáo. Năm cuối cấp 3, chúng tôi thường trốn học tiết cuối, kéo nhau về đây. Nghe đến thuộc lòng nhạc mục mà vẫn thèm. Chúng tôi bấy giờ, chẳng đứa nào có được một cái cassette ở nhà (cả một gia tài đấy). Đến đâu, nghe ké nhạc ở đó. Và đề ra chỉ tiêu phải thuộc lòng bao nhiêu bản nhạc, để làm vốn nuôi… tinh thần! Không biết rồi cuối cùng, bao nhiêu người bạn của tôi ngày ấy có còn nhớ nổi một giai điệu Bảo Yến Gò Công nào chăng (Tết này anh không thèm đốt pháo!) hay mỗi lần đi qua quán lại rùng mình quay ngoắt? Sợ quá khứ đói nghèo? Hay sợ miên man ký ức?

Ở đường Lý Chính Thắng vào khoảng thời gian nói trên, có một quán mở trong biệt thự, mang tên Hoàng Hôn. Quán vườn, lộ thiên, rộng lắm. Và nhạc ngoại quốc mở từ đĩa nhựa thì ngọt như một giấc mơ. Đám choai choai cấp 3 chúng tôi lúc đó, thỉnh thoảng nhịn ăn sáng kéo nhau vào. Toàn bộ tư liệu nhạc trẻ Âu Mỹ đã được tôi nhồi nhét những năm cuối phổ thông như thế. Ngồi café mà không dám uống nhiều, chỉ xin trà đến khi nào không còn chịu nổi bộ mặt chán nản của phục vụ nữa, thì về. Hoàng Hôn nổi tiếng còn nhờ đoàn làm phim “Vụ án viên đạn lạc”. Tài tử Thương Tín phóng Honda 67 xộc thẳng vào quán như một cơn lốc, gọi cà phê đen, ngồi gác chân lên bàn (đến giờ tôi vẫn còn khoái chiếc Honda 67 đó). Ghế mây, bàn thấp, cà phê sánh đặc – đúng kiểu mẫu quán Sài Gòn.

Bố Già chỗ Hồ Huấn Nghiệp là một quán đặc biệt. Chẳng sang trọng gì so với mặt bằng quán khắp nơi, thế mà đông nghìn nghịt. Đông từ 7 giờ sang đế nửa đêm. Đấy là một quán kem, nơi chế biến loại kem làm từ trái cây tươi theo kiểu Pháp, trong nhà tối âm u, tủ sách cũ đầy bụi, nơi mà bạn có thể ngồi trầm ngâm bao lâu cũng được, mượn sách trên tủ đọc – những cuốn sách úa vàng, quăn góc. Còn bạn bè đông vui thì ngồi vỉa hè. Chen chúc, kề vai, bàn ọp ẹp xiêu vẹo và ghế nhựa bé tẹo, mà vui. Quán có cách quy ước vị trí bàn khách rất lạ: cạnh đề, mai trong, mai giữa, mai ngoài, sổ vôi, sổ cửa…, nghe cứ như ám hiệu của một hội kín. Tìm hiểu thì biết, mai trong là bàn cạnh chỗ cây mai ngày xưa, phía trong. Đại khái vậy.

Cà phê Việt nam đậm, đắng, đầy bóng tối (Tôi uống từng ngụm nhỏ bóng tối – Dương Thụ). Chẳng phải lịch sử cà phê Việt đã đầy bong tối đó sao, khi người Pháp trồng những đồn điền đầu tiên ở Đông Dương và tận dụng nhân công rẻ như bèo xứ này! Nhưng dẫu sao, cà phê cũng vô tình phân biệt Việt Nam với những nước Á Châu còn lại – nơi vốn là một lục địa trà. Tôi thì xem cà phê (đậm, đắng, đầy bóng tối) như một thứ linh dược. Một thứ nước uống rất Đạo. Không bao giờ bạn có thể nốc ừng ực một tách cà phê Việt. Phải nhấp từng ngụm nhỏ, cảm nhận cái đắng dìu dịu len vào, cảm nhận những ngụm nâu óng ả như ngụm nhung tan chảy, cảm nhận nhịp tim mình tăng nhanh từng nhịp. Cảm nhận từng bó thần kinh như giản ra, rung nhè nhẹ. Một cảm giác không diễn tả được.

Có một dạo, tôi thích đến quán Cô Tư, ở đường Lý Thái Tổ, đối diện Nhà khách Bộ Ngoại giao. Quán lụp xụp lắm, như một chỗ dừng chân ven quốc lộ. Khách thường là dân lao động, những người đạp xích lô chiếm đa số. Cà phê pha bằng vợt vải mùng kiểu đồng bằng Cửu Long. Thuốc lá lẻ bán đầy trong đĩa. Ngồi đó, tựa lưng vào bức tường mà sự loang lổ và thấm dột được dấu bớt bằng những poster dầu gội, kẹo cao su, ngắm những vệt nắng chiều muộn ửng lên lần cuối, là một trải nghiệm không tồi. Ta sẽ thấy lòng mình trong trẻo lại.

Tôi không thích vị cà phê Trung Nguyên lắm, dù đây là một dây chuyền rất đáng tự hào của nền kinh tế trẻ Việt. Trung Nguyên đậm về “hoá học” quá. Vị nồng, màu thẫm và đặc quánh. Thành thử tôi ít ghé những quán nhượng quyền nhan nhản khắp nơi của thương hiệu này. Trung Nguyên dành cho những người trẻ thích nhạc Top Ten và không kén chọn cà phê lắm. À, ở đó họ cũng uống nước cam được mà!

Một số quán mới mở dạo gần đây đầu tư nội thất đẹp. Như AQ, như Nirvana, như Windows. Có lẽ mô hình quán đẹp cũng sẽ thu hút một thế hệ đạo – cà phê mới, sau khi chúng tôi đã rời bỏ. Vì tuổi tác, vì áo cơm, vì cuộc sống gia đình. Chúng tôi chỉ còn lưu giữ những hình ảnh quán, những hương vị quán, những âm thanh quán mà chúng tôi đã trải qua như một kho tàng tâm cảm. Nhờ đấy, chúng tôi gắn chặt với Sài Gòn, là một thành tố của Sài Gòn.

Những quán cà phê ngày cũ, có cái vẫn còn đấy, có cái đã mãi ra đi theo dòng tiến lên thời cuộc, nhưng ký ức về những quán đó, chắc có lẽ khó phai mờ trong lòng các tín đồ của Đạo Cà phê thuộc thế hệ chúng tôi. Ngày hôm nay, nếu có một quán mơ ước cho chúng tôi, thì đấy là một nơi có cà phê ngon, chỗ ngồi rộng và… không mở nhạc, nếu có mở thì xin là nhạc Trịnh.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s