Ngà voi và… óc khỉ

Chúng tôi có một thói quen khá “dễ thương”. Mỗi khi tiệc tùng nhậu nhẹt thì mỗi thành viên trong bàn PHẢI gọi một món, và khi sáp lại với nhau nhậu nhẹt chơi bời, chúng tôi luôn luôn tuân thủ luật “bất thành văn” này. Vì trong nhóm có một ông thày lang, nên việc order món ăn luôn được đẩy lên thành một bài thuyết giảng ngắn về y học dinh dưỡng. Riêng tôi, chẳng bao giờ hắn thuyết giảng được, vì món ăn ưa thích của tôi là: bầu luộc (lấy cả nước) và kho quẹt. Hôm nọ, một thằng cắc cớ gọi món: ngà voi và óc khỉ, khiến cô phục vụ ngớ người ra. Thật ra hắn muốn gọi món đậu bắp luộc chấm chao thôi, nhưng nói thế cho có cảm giác cao lương mỹ vị chút, thế là nổ ra một cuộc tranh luận sôi nổi về cái món óc khỉ (thật sự) của Từ Hy Thái hậu, để rồi kết thúc với câu hỏi “Bệnh gì hiện nay khiến giới y học thế giới và Việt Nam phải bó tay?”

Trả lời câu hỏi đó, tôi sẽ dùng làm phần kết entry này. Còn bây giờ tôi sẽ chép lại nguyên văn bữa tiệc lịch sử đó của Từ Hy Thái hậu, từ cuốn “Những vương triều Trung Hoa” của cố học giả đáng kính Nguyễn Hiến Lê.

Bữa tiệc được tổ chức vào Tết Nguyên đán năm 1874 với sự tham gia của các sứ thần phương Tây tại Duy An Cung. Thực khách gồm 400 người, thực đơn có 140 món, khai tiệc đúng 12 giờ đêm giao thừa năm 1874, kéo dài đến 12 giờ đêm mồng 7 Tết. Chi phí bữa đại tiệc ngốn khoảng tương đương gần 400 nghìn lượng vàng, được chuẩn bị trước 11 tháng 6 ngày, cần đến 1750 người phục dịch. Ngay từ rằm tháng hai năm Quý Dậu (1873), mỗi tỉnh Trung Quốc được lệnh cử 10 đầu bếp xuất sắc nhất về kinh đô hội ý thảo thực đơn. Sau gần hai tháng hội ý, các đầu bếp đã thống nhất một thực đơn gồn 140 món, trong đó có 7 món cực kỳ đặc biệt. Trong 7 ngày đêm yến tiệc ấy, mỗi ngày chỉ dùng một món.

Lúc nhập tiệc, ba tiếng ngọc khánh cất lên báo hiệu đại yến bắt đầu. Quan khách ngồi cách nhau khoảng một mét. Sau lưng có 2 nô tỳ nam nữ phục dịch. Từ món đầu tiên, cứ ăn hết một món, nhạc lại tấu lên một bản. Dùng đúng 5 món, thực khách được uống một chén rượu thuốc nước có tác dụng tiêu thực. Rượu đãi khách cũng là rượu đại bổ. Nhà bếp dọn lên mỗi ngày 20 món, trong đó có một món đặc biệt nhất. Cứ mỗi lần dùng một món mới là Thái hậu lại gõ ngọc khánh, một viên nội giám lại vòng tay xướng tên món ăn.

Và đây là 7 món cực kỳ đặc biệt của Từ Hy Thái hậu

Món đầu tiên: Sâm thử (chuột sâm)
Chuột mới đẻ đem nuôi trong lòng kính cho ăn toàn sâm thượng hảo hạng và uống nước suối. Đến khi đẻ ra con, lấy những con đó nuôi riêng cũng theo cách thức đó để cho sinh ra một lớp chuột mới, nhưng lớp chuột này vẫn chưa dùng được. Cứ nuôi đến thế đến đời thứ ba, chuột mới thực là “Thập toàn đại bổ”.

Chuột con mới đẻ còn đỏ hỏn, đem nhét vào một cái bao tử bằng bột thơm, nên gọi là chuột bao tử. Ăn chuột bao tử như thế có nghĩa là ăn tất cả cái tinh hoa, bén nhạy, khôn ngoan của giống chuột, cộng với tất cả tinh chất cải lão hoàn đồng, cải tử hoàn sinh, tráng dương bổ thận của cây sâm – vốn được y lý Đông phương đặt lên hàng đầu thần dược từ cổ chí kim trong trời đất.

Nguyên đại sứ Tây Ban Nha thuật lại rằng, đến món ăn đặc biệt ấy, có một ông quan đứng lên giới thiệu trước rồi quân hầu bưng lên bàn tiệc cho mỗi quan khách một cái đĩa con bằng ngọc. Trên đĩa đựng một cái bao tử con bằng bột bên trong có chuột con mới đẻ chưa mở mắt hãy còn cựa quậy. Bao nhiêu quan khách thấy thế chết lặng đi, bởi nếu phải theo giao tế mà ăn cái món này thì… nhất định phải “trả lại” hết những món đã ăn trước đó.

Mọi người nhìn nhau. Thái hậu cầm nĩa xúc con chuột bao tử ăn để cho mọi người bắt chước ăn theo. Con chuột kêu chít chít, người tinh mắt thấy một tia máu phọt ra. Hoàng đế thì thong thả vừa nhai vừa suy nghĩ như thể muốn kéo dài cái thú ăn tuyệt diệu ấy, thấm nhuần trí óc ,cơ thể. Ngài nói:
– Mời chư vị
Không một vị nào dám động đũa, cứ trơ ra mà nhìn, bởi họ không biết ăn chuột bao tử như thế là văn minh hay man dã. Họ chắc chắn rằng chưa có một nước nào trên thế giới lại có một món ăn tinh vi, quý báu, cầu kỳ đến thế bao giờ. Đại sứ Tây Ban Nha nhắm mắt lại để thưởng thức món ăn này, nhưng vừa cho vào miệng cắn một cái thấy chuột con kêu chít chít, ông ta vội vàng chạy ra ngoài, lè ra và một tháng sau còn chưa hết sợ.

Món thứ hai: Tượng tinh (tinh khí của voi)
Trước hết chọn những tổ yến thật to và tốt, lấy được từ các hải đảo ngoài khơi biển Nam Hải. Tẩy rửa cẩn thận rồi nầu trong nước thang nhân sâm và đường Chủng Càu Chỉ của Đại Hàn. Sau hoà chúng với nước lê Vân Nam – Tuyết Hồng Lê và bột Kiết Châu Phấn. Nấu khô lại rồi nặn thành những con voi. Đoạn bỏ vào lò nung cho thật chín và chắc.

Tượng tinh đã được các nài voi lấy sẳn. Khi con voi làm bằng tổ yến được mang từ trong lò ra, đầu bếp sẽ khoét lưng voi một lỗ trống vừa đủ nhét vào một cái bong bóng cá (đã ngâm thuốc bắc phơi khô). Tượng tinh được cho vào cái bong bóng cá và con voi được đem đi chưng cách thuỷ.

Lúc thưởng thức món này, thực khách dùng một chiếc kim vàng chọc vào bụng voi để chất nước nhờn này chảy vào chén bạc rồi uống.
Sâm thử và tượng tinh bồi bổ cho lục phủ ngũ tạng, tỳ vị thêm mạnh mẻ lại trị dứt các chứng nhức mỏi và làm mắt sáng ra.

Món thứ ba: Não hầu (óc khỉ)
Vùng Thiên Hoa Sơn thuộc tỉnh Sơn Đông có một rừng lê gọi là ngọc cân lê. Trái lê trị được các bệnh nhiệt uất, can, thận và ho kinh niên. Rừng lê có rất nhiều khỉ, chúng ăn hết cả trái. Nhờ ăn ngọc cân lê nên thịt khỉ ở đây rất thơm ngon, lại chữa được bệnh loạn óc, tê liệt và bán thân bất toại.

Về dược tính, óc khỉ quý hơn thịt gấp bội. Dân chúng trong vùng tìm đủ cách bảo vệ rừng lê nhưng không có kết quả. Bởi giống khỉ nơi đây đầu có ba xoáy, tinh khôn, né tránh người và bẫy rập một cách tài tình.

Từ Hy Thái hậu xuống chiếu phải bắt được 200 con khỉ trẻ, chưa thay lông lần nào, mỗi con được trọng thưởng 110 lượng vàng ròng. Số lượng khỉ được giao bắt này quá nhiều, thợ săn không đáp ứng dủ nên về sau Từ Hy phải giãm xuống còn 80.

Năm thực khách dùng một con. Khỉ mang về được nuôi bằng thức ăn tinh khiết, bổ dưỡng, ngoài ra còn được tắm gội sạch sẽ. 80 cái hộp tròn giống như cái trống nhỏ mở ra kép vào được, một mặt trống có khoét lỗ tròn vừa đủ diện tích cho cái đầu con khỉ ló lên kèm theo một cái gông làm con khỉ không thể cựa quậy được

Trước khi bắt đầu món ăn này, bầy khỉ được tắm rửa sạch sẽ, xịt nước hoa thơm ngát và cho uống một loại thuốc để tất cả năng lực, tinh tuý của con vật tập trung lên não bộ, óc khỉ sẽ gia tăng chất bổ dưỡng bội phần. Muốn cho các quan khách Tây phương bớt thấy sự dã man, ăn uống được mạnh miệng, đồng thời làm cho món ăn mang ít nhiều ý nghĩa lịch sử. Thanh triều cho các chú khỉ vận triều phục, đội mũ, vẽ mặt, mang râu giống như một đại quan của triều đình, trên cổ đeo một tấm bảng nhỏ ghi rõ tên họ, tuổi tác cùng quan tước thuở sinh tiền.

Những con khỉ đó tượng trưng cho những nịnh thần, gian tặc khả ố nhất, gian ác nhất, bị dân chúng oán ghét tận xương tuỷ như Tần Cối, Bí Trọng, Vưu Hồn, Bàng Hồng, Trương Bang Xương, Mao Diên Thọ… phải chịu chết để đền tội với đất nước, với nhân dân. Khi tiếng khánh ngọc từ tay Thái Hâu trổi lên để báo hiệu đến món não hầu, nội thị dọn ra bàn một lồng chứa khỉ cho năm thực khách. Kế tiếp tên nội thị một tay gỡ mũ, một tay dùng búa bằng ngà nhỏ giáng xuống đầu khỉ. Động tác này đã được tập luyện thuần thục từ trước chỉ để cần một búa là đủ để đưa con khỉ sang bên kia thế giới. Cùng lúc ấy nhạc đệm trổi lên và tên nội thị sẽ ngân nga một câu theo tiếng nhạc, ví dụ “Mao Diên Thọ đã thụ hình” hay “Tần Cối đã đền xong tội phản thần”…

Sau đó, viên nội thị lập tức dùng một tấm lụa bạch đậy kín toàn bộ đầu con khỉ, chỉ chừa một lỗ thật nhỏ vừa đủ đưa cái muỗng bạc vào múc khối óc khỉ. Não hầu được xối lên bằng nước sâm nóng hổi cho tái đi, bớt đỏ. Lúc thực khách vừa múc óc khỉ ra ngoài, nội thị dùng nĩa bạc gạt bỏ phần da dầu và những mảnh sọ vỡ để thực khách dễ dàng thưởng thức.

Món thứ tư: Phương Chi thảo (cỏ Phương Chi)
Tương truyền, hoàng đế Khang Hy của nhà Thanh khi còn sinh tiền rất háo sắc nhưng có tài y thuật cao cường. Dù có hang trăm phi tần vua vẫn khoẻ mạnh do tự bồi dưỡng cường lực bằng dược chất.

Mãi lúc tuổi già, vua mắc phải chứng bệnh khan hao trong lục phủ ngũ tạng mà không chữa được. Bao nhiêu ngự y đại tài của triều đình cũng phải bó tay. Vua phải bố cáo tìm danh y, thần dược trong dân gian.

Ngày nọ, có một dị nhân xin yết kiến rồi móc trong người ra một bó cỏ rất lạ, rễ xanh, lá dài như lá hẹ, nhưng màu đỏ tía, ngọn lại trắng. Vua biết là cỏ quý nên hỏi, dị nhân trả lời đó là cỏ Phương Chi mọc trên đỉng Thái Hàng Sơn hướng về mặt trời.

Đặc biệt là cỏ này chỉ mọc trên một tảng đá duy nhất, cao và chênh vênh. Chỉ vào năm nhuận cỏ mới mọc và mọc một lần duy nhất vào Tết Trung thu. Sống trong khoảng 30 đến 45 ngày, lúc gặp ngọn gió bấc đầu mùa lập tức bị khô héo. Việc hái cỏ cũng rất công phu. Dắt theo một con ngựa bạch lên đỉnh núi cao trước một ngày, đến khi mặt trời mới mọc, đem ngựa tới tảng đá cho ăn cỏ. Ngựa vừa ăn cỏ xong phải lập tức chém rụng đầu ngựa rồi mổ bụng lấy bao tử mang về chế thuốc phơi khô.

Cỏ Phương Chi khi ăn vào làm cơ thể mát mẻ đồng thời trị tuyệt các bệnh trầm kha hoặc hiểm nghèo. Trong đại tiệc do Từ Hy Thái hậu khoản đãi,Phương Chi thảo nấu chung với Long Tu (râu rồng). Thực khách ăn xong thấy tinh thần vô cùng sảng khoái, cả tháng sau không khát nước cũng không mệt.

Món thứ năm: Trư vương (vua của loài heo, một giống heo quý)
Giống heo này thịt thơm ngon và rất bổ dưỡng ở vùng Phúc Châu. Nhờ ăn một thứ củ giống như củ Hoàng Tinh mọc quanh khu vực đồi núi Châu Tịch Xương tiếp cận. Củ này tên gọi Tích Vân Lang, chỉ sống tại địa phương, nếu đem trồng ở nơi khác đều chết.

Thanh triều mang về 60 con heo, 20 đực và 40 cái, cho ăn toàn thức ăn đại bổ, uống toàn nước sâm. Heo mặc tình giao hợp rồi sinh đẻ, lớp heo mới ngày càng tinh khiết với tinh tuý của sâm nhung. Heo đem đãi tiệc tuổi chưa đầy 2 tháng, gọi là heo sữa.

Năm ngày trước đại tiệc, đầu bếp chọn 100 chú heo sữa thật béo tốt, không chọc tiết cũng không nhúng nước sôi để cạo lông mà đập chết rồi thui cho cháy lông. Bỏ hết nội tạng, thịt heo được cắt thành lát mỏng ướp với các dược phẩm trân quý trong 3 ngày liền trước khi đem chưng cách thuỷ.

Lúc đem ra thết đãi, thịt heo rất thơm ngon, xương lại mềm rục. Nhiều thực khách ưa thích món heo này vô cùng, họ nhắc nhiều trong các hồi ký, ký sự.

Món thứ sáu: Sơn dương trùng (dòi từ dê núi)
Từ Hy xuống chiếu đòi các thợ săn chuyên nghiệp tỉnh Hồ Bắc vào rừng mang về cho được một cặp sơn dương thật lớn. Sau gần một tháng băng núi trèo đèo ở Thiểm Tây, đoàn thợ săn bắt được 3 cặp dê rừng, trong số ấy 3 con cái đều đang mang thai. Được Từ Hy Thái hậu thưởng cho 50 lạng vàng mỗi con.

Dê rừng sau đó được nuôi thả trong khu vườn rộng đầy cỏ non xanh tốt. Cỏ lạ nuôi dê có dược chất bổ dưỡng gan thận được mang đến mỗi ngày từ Vân Nam và Quảng Tây. Cỏ này tên là “đông trùng hạ thảo”. Bởi mùa hạ cỏ mịn như nhung nhưng sang mùa đông trong cỏ lại sinh ra một loại sâu ăn rất bổ. Bầy dê núi ăn cỏ quý có dược tính cùng với cỏ non lá cây thuốc… nên sinh con khoẻ mạnh và to lớn khác thường.

Đầu bếp làm thịt 14 con dê núi tuổi chưa quá hai tháng, cạo lông, loại bỏ nội tạng rồi cho mỗi con vào một thùng gỗ ngâm với rượu quý và nước gừng trong một ngày. Ngày thứ hai mang chúng ra ngâm chung với sữa tươi và sâm nhung. Ngày thứ ba, dùng dùi vàng xuyên thủng qua gương sen và hoà quỳ trắng (hoa sen trắng thường nở vào mùa đông) để cắm hoa vào mình sơn dương. Tiếp tục ngâm như vậy cho đến ngày thứ 10, tự nhiên trong các đoá hoa xuất hiện lúc nhúc những con dòi trắng nõn. Đầu bếp lấy dòi ấy chế biến thành món sơn dương trùng, trị các bệnh bán thân bất toại, tê liệt và lao phổi đại tài.

Món thứ bảy: Trứng công
Thế gian có câu “nem công chả phượng” để chỉ hai món ăn thuộc hàng trân vị. Nem công dù hiếm quý nhưng vẫn có thể kiếm được, còn trứng công thì quả là công phu.

Loài công vốn làm tổ ở những nơi xa xôi hẻo lánh, trên cành cao hay trên vách đá cheo leo, khó tìm ra được. Dù có tìm ra được chỗ công đang ấp trứng, cũng không dễ gì đến gần ổ vì công rất hung dữ, chống cự kịch liệt. Nếu thấy không bảo vệ được ổ trứng, chúng sẽ đập vỡ nát hết.

Tư Hy sai người đi lấy trứng công nhưng chẳng ai làm được, bà rất phiền muộn. May thay có một vị tướng quân trẻ tuổi xin vào ra mắt và tâu rằng, mình có người bà con ở Tứ Xuyên, nuôi được bầy khỉ 100 con, thông minh lanh lợi, huấn luyện thuần thục, nghe được tiếng người, chuyên đi hái trà cùng các dược thảo hiếm hoi, quý giá ở vùng rừng núi xa xôi và hiểm trở. Ông tin rằng nếu tập luyện cho lũ khỉ này có thể lấy được trứng công.

Thái Hậu nghe xong trong lòng hoan hỉ, truyền đem 100 lạng vàng ròng cùng với 100 tấm gấm vóc bạch điều thượng hạng ban tặng cho viên tướng nọ làm lộ phí đi Tứ Xuyên lo việc kiếm trứng công. Nếu xong việc sẽ thưởng thêm mỗi trứng 10 lạng vàng nữa.

Viên tướng nọ ra đi cùng người anh họ huấn luyện đàn khỉ. Họ thành công, lấy được 500 trứng công, nhưng thiệt hại khá lớn, bầy khỉ bị công mổ chết hết một phần ba.
Tài liệu không ghi lại cách chế biến món trứng công cũng như các tác dụng dược tính của nó.

Vậy đó, dù có bị bệnh gì đi nữa nhưng cứ ăn các món của bà Thái hậu này có lẽ không những khoẻ mạnh mà còn sống lâu nữa. Nhưng chẳng có ông bác sĩ nào cứu được bệnh bạc nhược tinh thần nên hơn 40 năm sau buổi tiệc ấy, Thanh triều đã chính thức cáo chung như một con bệnh trầm kha mà các bác sĩ phải bó tay.

Trả lời cho câu hỏi ở trên “Bệnh gì hiện nay khiến giới y học thế giới và Việt Nam phải bó tay?”, thật ra cũng đơn giản. Đó là bệnh… gãy tay. Bác sĩ chắc chắn phải “bó” cái “tay” bị gãy lại chứ không còn cách nào khác. Có người chưa tâm phục khẩu phục lại bắt bẽ “Gãy tay đâu phải là bệnh”. Câu phản biện cũng đơn giản không kém, “trong Trung tâm Chấn thương và Chỉnh hình, các bác sĩ gọi mấy thằng đua xe bị gãy tay là gì? Là bệnh nhân. Không phải bệnh thì tại sao gọi bệnh nhân”. Yêu mấy thằng bạn già của tôi lắm.

 

One thought on “Ngà voi và… óc khỉ

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s